Dierenarts Esther van Neerbos: ‘Ik wil nabestaanden rust geven’

Je kunt je haast niet voorstellen dat de vier speurhonden van dierenarts Esther van Neerbos (54) er echt toe in staat zijn: vanaf de waterkant of varend over een kanaal of rivier de lucht oppikken van een verdronken persoon op soms tientallen meters diepte, volledig aan het zicht onttrokken door het donkere en troebele water.

En toch is dat precies wat haar honden doen. Het enige wondermiddel dat ze daarvoor nodig hebben, is hun neus. “Als er iemand op de bodem ligt, komt er een mengsel van huidschilfers, vetzuren en gassen door het water omhoog”, legt Van Neerbos uit. “De hond ruikt dat en reageert door te blaffen en te kwispelen. Op de plaats waar de geur het sterkst is, springt hij in het water en gaat boven de geurbron rondjes zwemmen.”

Lokaliseren van verdronken mensen

Met behulp van haar vier speurhonden, onder andere gespecialiseerd in het lokaliseren van verdronken mensen, hebben Van Neerbos en haar team afgelopen jaren tientallen, vaak complexe en langdurige vermissingszaken helpen oplossen. De meest bijzondere? Een vermiste persoon die al 26 jaar op de bodem van de Waal bleek te liggen. “Zijn auto was volledig bedolven door zand, alleen het puntje van het dak stak nog uit. En toch wisten de honden boven water de geur te herkennen.”

De liefde voor dieren werd Van Neerbos met de paplepel ingegoten. Haar vader was een dierenarts met een praktijk aan huis, haar moeder assisteerde hem. Als meisje van drie keek de kleine Esther al toe hoe haar vader opereerde. Niet lang daarna begon ze te helpen met het verzorgen van de vele dieren in en om het huis. Honden en katten natuurlijk, maar ook kippen, konijnen, duiven en een zilvervos die uit een fokkerij was ontsnapt.

“Mijn ouders hadden een groot sociaal hart”, vertelt Van Neerbos. “Daarom vingen ze ook regelmatig probleemhonden op. Met als doel ze te hersocialiseren, zodat ze opnieuw geadopteerd konden worden. Vaak waren dat herders. Vanaf mijn achtste hielp ik mee met het trainen.”

Haar eerste pup

Van Neerbos raakte onder de indruk van wat de honden allemaal konden leren. Vooral het speurwerk vond ze fascinerend; daar legde ze zich in de trainingen steeds verder op toe. Tijdens haar studie diergeneeskunde kocht ze haar eerste pup – een Mechelse herder – die ze helemaal zelf kon opleiden. Dat ging zo goed, dat ze samen met een aantal studiegenoten een veterinair reddingshondenteam oprichtte. In 2004 kreeg dat vervolg in stichting Signi zoekhonden, waar de dierenarts vanaf het begin het boegbeeld van is.

‘Duidelijkheid geeft nabestaanden rust. Voor hen doe ik dit’

In de afgelopen twintig jaar groeide de stichting uit tot een professionele organisatie met meer dan zestig vrijwilligers, die in Nederland meerdere keren per week zoekacties uitvoert. Verder reist Van Neerbos met haar honden de wereld over om in rampgebieden te helpen zoeken naar onder puin bedolven mensen, bijvoorbeeld na aardbevingen en orkanen. Dat alles doet ze naast het runnen van haar voltijdpraktijk in Bakel, Noord-Brabant.

“Elk vrij uurtje gebruik ik om mijn honden te trainen en zoekacties te doen. Dat gaat wel ten koste van mijn sociale leven, ja. Toch zou ik het niet anders willen. Het is vreselijk verdrietig als we een overleden slacht­offer vinden. Maar in onzekerheid leven is nog veel erger. Duidelijkheid geeft nabestaanden rust. Voor hen doe ik dit.”

Leed verminderen

Van Neerbos werkt in opdracht van de familie van vermiste personen. Dat doet ze in goed overleg met de politie, al is haar relatie met overheidsvertegenwoordigers de afgelopen jaren niet altijd even constructief geweest. Zo alarmeerde de politie in 2021 de arbeidsinspectie, omdat de sportduikers van Signi niet zouden voldoen aan de eisen voor beroepsduikers.

Het resultaat: een boete en een verbod om duikers in te zetten bij zoek­acties. In reactie hierop vroeg de CDA-fractie in de Tweede Kamer de regering de regels aan te passen en sportduiken voor burgerinitiatieven niet langer strafbaar te maken. De motie werd aangenomen. In afwachting van de uitvoering ervan, gebruikt stichting Signi noodgedwongen een onderwaterrobot.

Ondanks deze tegenslag peinst Van Neerbos er niet over met het speurwerk te stoppen. “Dat kan ik niet maken. De inzet van onze speurhonden is voor achterblijvers vaak de enige kans om uit te vinden wat er met hun geliefde is gebeurd.”

Dierenarts-mindset

Wakker ligt ze nooit van de soms gruwelijke vondsten die ze doet. “Het beeld is niet altijd fijn, nee. Daarom ga ik meestal niet zelf bij een lichaam kijken. Het gaat mij erom dat we vermiste mensen vinden. De verdere afhandeling laat ik graag aan anderen over.” Haar dierenarts-mindset helpt ook, zegt ze. “Als zorgverlener focus je niet op wat er gebeurd is, maar wat je kunt doen. Mijn drijfveer is om leed op te lossen, of in ieder geval te verminderen.”

‘Meestal ga ik niet zelf bij een lichaam kijken’

Dit voorjaar krijgt een van haar honden een nieuw nestje. De meest geschikte pup – slim, sociaal, atletisch, nieuwsgierig, rustig en tegelijk ook fanatiek – leidt Van Neerbos zelf op. Om er zo voor te zorgen dat zij en haar team weer minstens tien jaar verder kunnen.

Signi zoekhonden steunen? Ga naar zoekhonden.com/donaties